İnsan həyatının ən dərin sirri budur:
Sevdiyini, güvəndiyini, bağlandığını itirir,
amma sükut içində, hiss etmədən, yavaş-yavaş.
Güvən bir pərdə kimi gözləri örtür,
rahatlıq bir yuxu kimi uyuşdurur.
Biz varlığın istiliyini hiss etdiyimizi sanırıq,
amma o istilik çoxdan soyuyub,
yalnız xatirələrin kölgəsində titrəyir.

Zaman qəddardır —
heç nəyi birdən-birə almır,
damcı-damcı götürür,
biz isə bu damcıların səsini eşitmirik.
Bir gün ayılırıq,
görürük ki, artıq çox gecdir.
İtki o an canımızı yandırır,
çünki biz onu yaşadığımız anda deyil,
dərk etdiyimiz anda hiss edirik.

Əzrailin gəlişi isə —
həyatın ən sarsıdıcı fəlsəfi həqiqətidir.
O, qəzəbli görünməz,
məsum bir uşaq kimi sakit addımlarla yaxınlaşar.
Bu məsumluq — amansızlığın incə üzüdür.
Onun sükutu bir ömrün sonunu gizləyir,
təhlükəsiz kimi görünən addımlarında
əbədiyyətin sərt həqiqəti yatır.

Əzrailin amansızlığı —
qılıncın parıltısı deyil,
sükutun dərinliyidir.
O, insanı qorxutmaz,
amma varlığını hiss etdirmədən,
sanki bir kölgə kimi yanına çəkər.
Bu kölgənin içində həm son, həm başlanğıc gizlənir.
İnsan isə bu məsum görkəmin arxasında
gizlənmiş sərt həqiqəti yalnız o an anlayır.

Ən sarsıdıcı həqiqət budur:
“Səni buraxmaram” deyən tək varlıq Əzraildir.
O, sözündən dönməz,
insan isə fərqinə varmadan,
körpə uşaq kimi saf və çaresiz halda
onun qucağına doğru irəliləyir.

Həyat bir yol deyil,
bir sınaqdır.
Biz bu yolda hər addımda bir az daha itiririk:
gəncliyimizi, sevgimizi, gücümüzü, ümidimizi.
Amma ən böyük itki — zamanın özüdür.
Zamanı itirən insan,
əslində özünü itirir.

Bəzi şeylər geri dönmür.
Onlar yalnız xatirəyə çevrilir.
Xatirə canlı deyil,
yalnız bir kölgədir.
O kölgə toxunulmazdır,
amma içimizi yandırır.
Varlığın dəyəri yoxluqla ölçülür,
zamanın qiyməti isə son nəfəsdə anlaşılır.

İnsanın ən böyük dərsi budur:
Heç nə əbədi deyil,
amma hər şeyin əbədiyyətə çevrilən izi var.
Varlıq gedir, iz qalır.
O iz — sızıltıdır,
o iz — xatirədir,
o iz — insanın özüdür.

Əzrailin məsum amansızlığı isə
bizə öyrədir ki, həyatın dəyəri
yalnız son anda anlaşılır.
O, insanı öz həqiqəti ilə üz-üzə qoyur,
və bu üzləşmə —
həm qorxudur, həm də xilas edir.

Çünki insanın ən böyük paradoksu budur:
Yaşadığını sanarkən,
hər an bir az daha ölür.
Əzrail isə bu sükutun içində
həyatın ən dürüst müəllimi kimi dayanır.
O, bizə öyrədir ki,
varlıq yalnız yoxluqla dəyər qazanır,
və zaman yalnız bitəndə qiymətlidir.

Mövsümağa Ədalətoğlu
yazıçı-publisist